Yolcu Beraberinde Nakit ve Altın Çıkış Rejimi

Yolcu beraberinde yurt dışına nakit çıkışında beyan yükümlülüğü, Türk lirası için 185.000 TL'yi, efektif, yani nakit yabancı paralar için 10.000 Avro veya eşitini aşan tutarlarda doğar. Bu limitlerin üzerindeki nakdi gümrük kapısından çıkarırken gümrük idaresine Nakit Beyan Formu ile bildirimde bulunmanız zorunludur. Yolcuların beraberindeki kendilerine ait ve ticari amaç taşımayan ziynet eşyası, yani süs amaçlı altın ve taşlar için beyan sınırı 15.000 ABD dolarıdır.

Bu yükümlülüğün yasal dayanağını, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 1567 Sayılı Kanun (1567 Sayılı Kanun) madde 3 ile Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar (32 Sayılı Karar) madde 4 bent f ve madde 7 hükümleri oluşturur. Hazine ve Maliye Bakanlığı, uygulama esaslarını Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34) (2008-32/34 Sayılı Tebliğ) madde 3 ve 4 dairesinde düzenler; Türk lirası eşiğini 28 Mart 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Tebliğ değişikliği ile 185.000 TL'ye çıkarmıştır. Suç gelirlerine yönelik denetim ise 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun (5549 Sayılı Kanun) madde 16 kapsamında yürür.

Beyan Eşikleri Nelerdir?

Yolcular, 185.000 TL'yi aşan Türk parasını ve Türk parasıyla ödemeyi sağlayan belgeleri veya 10.000 Avro ya da eşitini aşan efektifi çıkarırken gümrük idaresine yazılı olarak beyan ederler. Beyan bir izin başvurusu değil, bildirim yükümlülüğüdür; belge Ticaret Bakanlığınca yayımlanan Nakit Beyan Formudur.

Ziynet eşyasında ölçüt farklıdır. Ticari amaç taşımama ve kişisel kullanım şartıyla 15.000 ABD doları değerine kadar olan takılar beyansız çıkarılabilir. Bu tutarı aşan ziynet eşyasının çıkışı ancak yurda girişte gümrük idaresine beyan edilmiş olması veya Türkiye'den satın alındığının fatura ile tevsik edilmesi, yani resmi vesikalarla ispatlanması hâlinde mümkündür.

Külçe altın bunların hiçbirine girmez. Yolcu beraberinde külçe, yani işlenmemiş altın getirmek serbest değildir; işlenmemiş kıymetli maden ithalini, dahilde işleme rejimi kapsamındaki istisnalar dışında, Merkez Bankası ile kıymetli madenler aracı kuruluşları yapar (32 Sayılı Karar m.7/2).

Yurda Girişte de Aynı Eşikler mi Geçerlidir?

Hayır. Yurda döviz ve Türk lirası getirilmesinde miktar sınırlaması yoktur ve getirilen dövizin bankaya satılması genel olarak zorunlu değildir. Eşikler çıkış yönünde işler.

Buna karşılık girişte beyanda bulunmak ileride işe yarar. Değeri 15.000 ABD dolarını aşan ziynet eşyasını yurda girerken beyan ettirmek, aynı eşyayı sonra yurt dışına çıkarabilmenin iki yolundan biridir; diğeri Türkiye'den satın alındığını gösteren faturadır. Girişte atlanan bir beyan, çıkışta ispat sorununa dönüşür.

Beyan Edilmezse Gümrük ve MASAK Süreci Nasıl İşler?

Yasal sınırın üzerindeki nakit veya kıymetli maden beyan edilmezse ya da gerçeğe aykırı beyan edilirse idari süreç derhal başlar. Gümrük muhafaza memurları beyan dışı çıkan nakde veya ziynet eşyasına gümrük sahasında el koyar. Gümrük idaresi durumu şüpheli kabul ederek Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığına bildirir. MASAK, değerlerin suç geliri, yani yasa dışı faaliyetlerden elde edilen kazanç olup olmadığını tespit etmek üzere aklama ve terörizmin finansmanı yönünden inceleme başlatır.

Gümrük idaresi ayrıca 5549 Sayılı Kanun madde 16 uyarınca, açıklamada bulunmayan yolculara taşıdıkları değerin onda biri oranında; gerçeğe aykırı açıklama yapanlara ise beyan edilen değer ile gerçek değer arasındaki farkın onda biri oranında idari para cezası keser.

Kambiyo Cezası Hangi Fıkraya Göre Kesilir?

Bu noktada güncel bir değişiklik vardır. 20 Temmuz 2025 tarihli ve 7555 sayılı Kanun, 1567 Sayılı Kanun'un madde 3 fıkra 2 hükmünü yeniden yazmıştır. Yeni metne göre fiil, kanunun 1. maddesinde yazılı kıymetlerin izinsiz olarak yurttan çıkarılması veya yurda sokulması mahiyetindeyse, eşya ve kıymetlerin rayiç bedelinin yarısından iki katına kadar idari para cezası uygulanır; fiil teşebbüs aşamasında kalmışsa ceza yarı oranında indirilir.

Yani beyansız nakit ve kıymetli maden çıkışının kambiyo tarafındaki karşılığı, maktu bir ceza değil rayiç bedele bağlı bir aralıktır. 2008-32/34 Sayılı Tebliğ'in madde 3 fıkra 1'e yaptığı atıf 7555 öncesi metne göre yazılmıştır; dosyanızda hangi fıkranın uygulandığını mutlaka kontrol edin.

Savcılık ve Yargı Süreci Nasıl İlerler?

Gümrük idaresinin bildirimi üzerine Cumhuriyet Savcılığı, kambiyo mevzuatına aykırılık ve kaçakçılık şüphesiyle adli soruşturma başlatır. Sıra bellidir: önce 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu (5607 Sayılı Kanun) kapsamına bakılır. Fiil orada suç oluşturmuyorsa 1567 Sayılı Kanun devreye girer ve savcı idari para cezası uygular.

Yargı kararları iki sınır çizer. Tek bir fiille hem 1567 Sayılı Kanunun hem 5549 Sayılı Kanunun ihlal edilmesi hâlinde fikri içtima, yani tek eylemle birden fazla hukuka aykırılığa sebebiyet verme kuralı uyarınca daha ağır yaptırım içeren hüküm uygulanır. Gümrük kapısında yolcuya beyan hakkı tanınmadan veya beyan daveti yapılmadan gerçekleştirilen el koyma ise hazırlık hareketi sayılır ve cezalandırmaya esas alınamaz. Transit alandan çıkması gerekmediğini bilmeyen yabancı yolcuda kaçakçılık veya bildirim dışı döviz çıkarma kastı bulunmadığı kabul edilir.

Yolcular Ne Yapmalıdır?

• Beraberinizdeki nakdin 185.000 TL veya 10.000 Avro sınırını aşıp aşmadığını gümrük kapısına gelmeden hesaplayın.
• Sınırın üzerinde çıkacaksanız, muayene peronuna girmeden gümrük idaresine müracaat ederek Nakit Beyan Formu doldurun.
• Değeri 15.000 ABD dolarını aşan ziynet eşyasında, girişte aldığınız gümrük beyan belgesini veya kuyumcu faturasını yanınızda bulundurun.
• Yurda 15.000 ABD dolarını aşan ziynet eşyası getiriyorsanız girişte beyan ettirin; çıkışta ispat yükü sizde olur.
• Yolcu beraberinde külçe veya standart dışı işlenmemiş altın taşımayın.
• Gümrük görevlisinin beyan davetine ve sorularına eksiksiz ve gerçeğe uygun cevap verin.
• Ceza kesilirse kararın hangi fıkraya dayandığını kontrol edin; rayiç bedele bağlı ceza ile maktu ceza aynı şey değildir.
• İdari para cezasına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edin.

Uyarı. Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Kambiyo ve kıymetli madenler mevzuatı sık değişen bir alandır; yazıda yer alan tutar, oran, eşik, süre ve tarihler yürürlükteki mevzuata göre değişebilir. Her başvuru ve işlem öncesinde mevzuatın son hâlini teyit ediniz. Güncel metinlere mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

Kaynak: 1567 sayılı Kanun m.3/2 (Değişik: 20.07.2025-7555) · 32 sayılı Karar m.4/f ve m.7/5 · Tebliğ 2008-32/34 m.3/5 (Değişik: RG 28.03.2025-32855) · 5549 sayılı Kanun m.16 · 5607 sayılı Kanun

→ İlgili sayfa: Dış Ticaret, Gümrük ve Lojistik