İçeriğe geç
Türkkan Law Firm

Faaliyet Alanlarımız

Dış Ticaret, Gümrük ve Lojistik

Gümrük beyanı, Dahilde İşleme Rejimi, nakit beyan ve kıymetli maden taşınması; eşya hareketi ile bedel hareketi arasındaki hukuki bağlantı.

Tanım

Bu alan, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine giriş ve çıkışını, buna bağlı beyan ve izin süreçlerini ve bunların kambiyo mevzuatıyla kesişimini kapsar. Temel metni 4458 sayılı Gümrük Kanunu'dur (27.10.1999).

Kurucu Ayrım — Eşya Hareketi / Bedel Hareketi

Bu alanı doğru okumanın anahtarı tek bir ayrımdır:

Neyi düzenler
Kambiyo mevzuatıBedel hareketini — paranın sınır ötesi akışı
Dış ticaret rejimiEşya hareketini — malın ithal ve ihraç şartları

İkisi tamamlayıcıdır ve birlikte değerlendirilmesi zorunludur.

Kritik bağlantı: ihracatın dış ticaret mevzuatına uygun olarak gerçekleştirilmesi, kambiyo mevzuatı bakımından ihracat bedelinin yurda getirilmesi yükümlülüğünün doğması için ön şarttır. Aynı şekilde ithalat işlemlerinde bedel transferinin serbestisi, ithalat rejimi kurallarıyla birlikte yorumlanmalıdır.

Birlikte değerlendirilmesi zorunlu düzenlemeler:

  • İhracat Rejimi Kararı
  • İthalat Rejimi Kararı
  • İhracat Yönetmeliği
  • İthalat Tebliğleri

Dış ticaret rejiminin temel dayanağı 4458 sayılı Gümrük Kanunu olmakla birlikte, dış ticaret işlemlerinin esaslarını belirleyen düzenlemeler Cumhurbaşkanı kararları ve Ticaret Bakanlığı tebliğleri ile şekillenir.

Gümrük ve Kambiyo Kesişimi

Nakit beyan yükümlülüğü ve kıymetli maden taşınması, kambiyo ile gümrüğün kesişim alanıdır. Kambiyo kuralları sınırı çizer; Gümrük Kanunu bu kuralların fiilen uygulanmasını sağlar.

En yüksek riskli nokta: nitelendirme

Bir fiilin "kambiyo kabahati" mi yoksa "kaçakçılık suçu" mu olduğu ayrımı bu alanın merkezindedir.

21.03.2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, eşyanın gümrük işlemlerine tabi tutulmaksızın ülkeye sokulmasını veya çıkarılmasını suç olarak düzenlemektedir.

Yanlış nitelendirme, kabahat ile kaçakçılık suçu arasında ciddi yaptırım farkı doğurur: idari para cezası ile sonuçlanabilecek bir fiil, hapis cezası ve müsadere ile sonuçlanabilir.

Sizi İlgilendiriyor mu?

  • İthalat veya ihracat işlemi yapıyor muyum?
  • Dahilde İşleme Rejimi belgem var mı? Taahhüt kapatma sürecim işliyor mu?
  • Kıymetli maden veya nakit taşıyor muyum? Beyan yükümlülüğümü biliyor muyum?
  • Gümrük beyannamem ile bedel transferim birbirini tutuyor mu?
  • Transit ticaret işlemim var mı?

Bu Alanı Yöneten Düzenlemeler

Kanunlar

  • 4458 sayılı Gümrük Kanunu (27.10.1999)
  • 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu (21.03.2007)
  • 1567 sayılı Kanun — bedel hareketi boyutu

Kararlar ve rejim düzenlemeleri

  • İhracat Rejimi Kararı
  • İthalat Rejimi Kararı
  • Dahilde İşleme Rejimi Kararı
  • 32 sayılı Karar — m.8 (ihracat), m.9 (ithalat ve transit ticaret)

Yönetmelik ve tebliğler

  • İhracat Yönetmeliği
  • İthalat Tebliğleri
  • 2018-32/48 sayılı Tebliğ — ihracat bedelleri

Genelgeler

  • İthalat Genelgesi (2020/1) — 04.06.2020
  • TCMB İhracat Genelgesi

Diğer Alanlarla Kesişim

AlanKesişim noktası
Kambiyo Mevzuatıİhracat ve ithalat bedelleri, transfer kanalı, süre ve yaptırım
Uyuşmazlık Çözümü ve DavalarKaçakçılık isnadı, idari para cezası, müsadere
Regülasyon, Uyum ve Özel ProjelerBeyan doğruluğu, belge düzeni, uyum dosyası
Şirketler ve Ticaret HukukuDış ticaret bağlantılı sözleşmelerin dövizle sözleşme istisnası

Uygulama Rehberi

1

Eşya hareketi ile bedel hareketini ayrı ayrı kurgulayın.

Gümrük beyanı doğru olsa bile bedel takibi ayrıca yürütülmelidir.

2

Beyan ile transferi eşleştirin.

Mal mukabili transfer, beyan edilen gümrük beyannamesine dayanır.

3

Nakit ve kıymetli maden taşımada beyan yükümlülüğünü önceden kontrol edin.

4

Dahilde İşleme Rejiminde taahhüt kapatma takvimini ihracat bedeli takvimiyle birlikte izleyin.

5

Nitelendirme riskini erken değerlendirin.

Bir işlem kambiyo kabahati mi kaçakçılık suçu mu — bu soru dosyanın başında sorulmalıdır.

6

Bedel takvimini üç aşamalı kurun.

Yurda getirme → İBKB düzenletme (ikisi de fiilî ihraçtan itibaren 180 gün içinde) → belirlenen oranın İBKB'yi düzenleyen bankaya satışı (banka aynı gün Merkez Bankasına satar). Yalnızca birincisini takip eden firmalar ikinci ve üçüncü aşamada aksama yaşar.

Sık Sorulan Sorular

Kambiyo mevzuatı ile dış ticaret rejimi arasındaki fark nedir?

Kambiyo mevzuatı bedel hareketini, dış ticaret rejimi eşya hareketini düzenler. İkisi tamamlayıcıdır ve birlikte değerlendirilmelidir.

İhracatım gümrük mevzuatına uygun değilse ne olur?

İhracatın dış ticaret mevzuatına uygun olarak gerçekleştirilmesi, kambiyo mevzuatı bakımından ihracat bedelinin yurda getirilmesi yükümlülüğünün doğması için ön şarttır.

Fiilim kabahat mi kaçakçılık suçu mu?

Bu ayrım nitelendirmeye bağlıdır ve yaptırım farkı ciddidir. Kabahat idari para cezasıyla, kaçakçılık suçu hapis cezası ve müsadere ile sonuçlanır. Müsadere bakımından 5237 sayılı Kanun'un 54 ve 55. maddeleri dikkate alınır.

Mal mukabili transfer neye dayanır?

İthalat Genelgesi uyarınca mal mukabili transfer, beyan edilen gümrük beyannamesine dayanır.

Transit ticarette hangi kurallar uygulanır?

İthalat bedellerine ilişkin kurallar transit ticarette de uygulanır.

Mevzuat değişir; bu sayfa da değişir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Kambiyo ve kıymetli madenler mevzuatı; tebliğ, genelge ve talimat düzeyinde yıl içinde birden çok kez güncellenebilen bir alandır. Bir kural, bu katmanların herhangi birinde değişebilir.

işaretli tutar, oran, eşik ve süreler değişkendir. Bir kısmı her yıl yeniden değerleme oranı doğrultusunda, bir kısmı genelge veya kurul kararı ile değişir. Bu sayfada yer alan hiçbir sayısal değeri teyit etmeden esas almayınız.

Hiçbir işlemi bu sayfaya dayanarak yapmayınız. Her işlem öncesinde mevzuatın son hâlini teyit ediniz. Güncel metinlere mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

Kaynak: Demirbağ / Türkkan, Kambiyo Mevzuatı Rehberi, Vedat Kitapçılık, 2026.

İlgili Çalışma Alanları

Kambiyo Mevzuatı
Uyuşmazlık Çözümü ve Davalar
Regülasyon, Uyum ve Özel Projeler

İlgili Sektörler

İthalat ve İhracatçılar
Kuyumcular, Mücevherat ve Kıymetli Taş
Rafineriler

Bir Sonraki Adım

Eşya hareketi ile bedel hareketi ayrı takvimlerde yürür.

İhracat bedelinin yurda getirilmesi yükümlülüğü, ihracatın dış ticaret mevzuatına uygun gerçekleştirilmesiyle doğar. Bedel takvimi üç aşamalıdır: yurda getirme ve İBKB düzenletme (ikisi de 180 gün içinde), ardından belirlenen oranın bankaya, banka aracılığıyla Merkez Bankasına satışı.

İletişim →