Faaliyet Alanlarımız
Regülasyon, Uyum ve Özel Projeler
MASAK, tedarik zinciri ve iç kontrol
Regülasyon ve uyum nedir?
Regülasyon ve uyum; bir kuruluşun tabi olduğu düzenleyici yükümlülüklerin tespit edilmesi, bunlara uygun iç sistemlerin kurulması ve denetime hazır tutulmasıdır.
Bu alanın kambiyo ve kıymetli madenler bakımından ayırt edici özelliği şudur: uyum, faaliyet izninin şartıdır. Rafinerilerde iç kontrol sistemi ve tedarik zinciri uyum görevlisi, aracı kuruluşlarda iç denetim ve risk yönetimi prosedürleri, izin dosyasının parçasıdır.
Kambiyo uyumu bir muhasebe işi değil, bir kurumsal yönetim meselesidir.
Dört uyum katmanı
1 · Aklama ve terörizmin finansmanı — 5549
11.10.2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun'un amacı, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin finansal sisteme sokulmasını önlemek ve terörün finansmanı ile mücadele etmektir.
Kambiyo ile ilişkisi kritik bir ayrımda yatar:
- 1567 sayılı Kanun, paranın ülkeye giriş ve çıkışının usule uygunluğunu denetler
- 5549 sayılı Kanun, paranın kaynağının hukuka uygun olup olmadığını araştırır
Dolayısıyla bir işlem kambiyo mevzuatına şeklen uygun olsa dahi, kaynağı suç geliri ise aklama suçu gündeme gelebilir. Bu durumda ayrıca 26.09.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 282. maddesi uygulama alanı bulur.
2 · Sorumlu tedarik zinciri
Kıymetli maden sektöründe uyum, yalnızca müşteri tarafına değil tedarik tarafına da bakar.
Rafineriler bakımından mevzuat şunları öngörür:
- Tedarik zinciri uyum raporu — uluslararası kriterlere göre belirlenen sorumlu kıymetli maden tedarik zincirine ilişkin usul ve esaslar çerçevesinde hazırlanan, ilgili raporlama dönemini kapsayan işlemlerin bu usul ve esaslara uygunluğunu gösteren rapor
- Bağımsız güvence raporu — Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan Güvence Denetim Standardı 3000 uyarınca yetkili bağımsız denetim kuruluşlarınca düzenlenen rapor
- İç kontrol ve tedarik zinciri uyum görevlisi — asgari nitelikleri düzenlemelerle belirlenen, gerekli yetkiyle donatılmış ve rafineri tarafından istihdam edilen görevli
- İç kontrol birimi — iç kontrol sisteminin oluşturulması, işleyişi ve raporlanmasından sorumlu birim
3 · Kambiyo uyumu
Kambiyo tarafında uyum, bir dosya ve bir refleks meselesidir. Ayrıntısı uygulama rehberi bölümündedir.
4 · Kişisel veri uyumu
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, kişisel veri işleyen her kuruluşu veri sorumlusu sıfatıyla yükümlü kılar. Kıymetli maden ekosisteminde bu yükümlülük, MASAK kaynaklı kimlik tespiti ve müşteri tanıma süreçleriyle doğrudan kesişir.
Kesişimin mantığı: MASAK mevzuatı sizi müşterinizin kimliğini tespit etmeye ve belgeleri saklamaya zorlar; KVKK ise bu verileri hangi hukuki sebeple, ne kadar süreyle ve nasıl güvenlikle işleyeceğinizi düzenler. Aynı veri, iki mevzuatın birden konusudur.
Temel yükümlülükler: aydınlatma yükümlülüğü · veri güvenliğine ilişkin idari ve teknik tedbirler · ilgili kişi başvurularının karşılanması · veri saklama ve imha politikası · VERBİS'e kayıt (istisna kapsamında değilse).
MASAK yükümlülükleri: kim yükümlü, hangi sıfatla?
Tedbirler Yönetmeliği yükümlüleri üçe ayırır: finansal kuruluşlar, finansal olmayan belirli iş ve meslekler (FOBİM) ve diğerleri.
| Kuruluş | Sınıf | Uyum yapısı |
|---|---|---|
| Kıymetli madenler aracı kuruluşları | Diğer (finansal kuruluş değil; Tedbirler Yön. m.4/1-m) | Uyum programı hazırlar, uyum birimi kurar, uyum görevlisi ve yardımcısı atar |
| Yetkili müesseseler | Finansal kuruluş | Uyum programı hazırlar, uyum birimi kurar, uyum görevlisi ve yardımcısı atar |
| Kıymetli maden, taş veya mücevher alım satımı yapanlar ile bu işlemlere aracılık edenler | FOBİM | Uyum programı zorunluluğu yok; müşterinin tanınması, şüpheli işlem bildirimi ve diğer yükümlülükler geçerli |
| Borsa İstanbul A.Ş. — kıymetli madenler piyasasına ilişkin saklama hizmetiyle sınırlı | Diğer | Münhasıran uyum görevlisi atar |
| Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü — Cumhuriyet altın sikkeleri ve ziynet altınlarını basma faaliyetiyle sınırlı | Diğer | Münhasıran uyum görevlisi atar |
Kuyumcular ve mücevheratçılar FOBİM'dir, finansal kuruluş değil. Bu ayrım yükümlülüklerin kapsamını belirler.
5549 sayılı Kanun ile getirilen yükümlülükler
Müşterinin tanınması · Şüpheli işlem bildirimi · İşlem erteleme kararı · Uyum, eğitim, iç denetim, kontrol ve risk yönetimi · Devamlı bilgi verme · Bilgi ve belge verme · Muhafaza ve ibraz · Elektronik tebligat
Kıymetli maden, taş veya mücevher alım satımı yapanlar (FOBİM) bakımından
- a) Müşterinin tanınması
- b) Şüpheli işlem bildirimi
- c) Eğitim, gözetim, risklerin belirlenmesi, izleme ve kontrol
- d) Devamlı bilgi verme
- e) Bilgi ve belge verme
- f) Muhafaza ve ibraz
- g) Sıkılaştırılmış tedbirler
- h) Kamusal nüfuz sahibi kişiler bakımından alınacak tedbirler
- ı) Teknolojik risklere karşı tedbir alınması
- i) Riskli ülkelerle ilişkiler
Finansal kuruluşlar bakımından yukarıdakilere ek olarak: uyum birimi kurmak, uyum görevlisi ve yardımcısı atamak, uyum programı hazırlamak, elektronik tebligat.
Müşterinin tanınması — kimlik tespiti gereken durumlar
Tedbirler Yönetmeliği m.5 uyarınca kimlik tespiti şu hâllerde zorunludur:
| Durum | Eşik |
|---|---|
| Sürekli iş ilişkisi tesisinde | Tutar gözetmeksizin |
| Tek işlem ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı | 370.000 TL ve üzeri |
| Kripto varlık hizmet sağlayıcılarında işlem tutarı | 30.000 TL ve üzeri |
| Elektronik transferler ve kripto varlık transferleri | 30.000 TL ve üzeri |
| Şüpheli işlem bildirimini gerektiren durumlarda | Tutar gözetmeksizin |
| Önceki kimlik bilgilerinin yeterliliği veya doğruluğu şüpheliyse | Tutar gözetmeksizin |
Yürürlükteki tutarlar 07.10.2026 tarihinden itibaren geçerlidir (Cumhurbaşkanı Kararı 11845, RG 07.10.2026/33393).
Kimlik tespiti zamanı. Yönetmeliğin 5. maddesine göre kimlik tespiti, iş ilişkisi tesisinden veya işlem yapılmadan önce tamamlanır.
Kimlik tespit yöntemleri. Yüz yüze · uzaktan (Tedbirler Yönetmeliği m.6/A ve 19 No'lu MASAK Genel Tebliği) · üçüncü tarafa güven (Tedbirler Yönetmeliği m.21).
Müşterinin tanınması kapsamındaki diğer yükümlülükler: başkası hesabına hareket edenlerin tespiti · gerçek faydalanıcının tanınması · müşteri durumunun ve işlemlerinin izlenmesi · özel dikkat gerektiren işlemler · riskli durumlarda sıkılaştırılmış tedbirler · yurt dışı muhabirlik ilişkileri · elektronik transfer mesajlarında gerekli bilgilere yer verilmesi.
VERBİS kayıt istisnası
Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 04.09.2025 tarihli ve 2025/1572 sayılı Kararı ile:
| Grup | İstisna kriteri |
|---|---|
| Genel | Yıllık çalışan sayısı 50'den az ve yıllık mali bilanço toplamı 100 milyon TL'den az olanlar |
| Ana faaliyeti özel nitelikli kişisel veri işleme olanlar | Yıllık çalışan sayısı 10'dan az ve yıllık mali bilanço toplamı 10 milyon TL'den az olanlar |
Kurulun 25.12.2025 tarihli ve 2025/2393 sayılı Kararı ile uygulama esasları belirlenmiştir: bilanço esasına göre defter tutanlarda her iki kriter birlikte aranır; bilanço tutmayanlarda yalnızca çalışan sayısı kriteri uygulanır.
Sizi ilgilendiriyor mu?
- Kuruluşum 5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlü sayılıyor mu?
- İç kontrol birimim ve uyum görevlim atandı mı?
- Tedarik zinciri uyum raporum ve bağımsız güvence raporum hazır mı?
- Kambiyo uyum dosyam eksiksiz mi?
- Personelim kambiyo sürelerini ve bildirim yükümlülüklerini biliyor mu?
- Kişisel veri işleme süreçlerim mevzuata uygun mu?
Bu alanı yöneten düzenlemeler
Kanunlar
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun (11.10.2006)
- 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun
- 7262 sayılı Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — m.282 aklama suçu
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
Yönetmelikler
- Tedbirler Yönetmeliği
- Uyum Yönetmeliği
- İşlemlerin Ertelenmesine Dair Yönetmelik
MASAK Genel Tebliğleri
- Sıra No 5 — Basitleştirilmiş Tedbirler
- Sıra No 7 — Müşterinin Tanınması
- Sıra No 13 — Şüpheli İşlem Bildirimine İlişkin Usul ve Esaslar
- Sıra No 19 — Uzaktan Kimlik Tespiti
- Sıra No 21 — Kamusal Nüfuz Sahibi Kişiler
- Sıra No 30 — Uyum Görevlisi Yetkilendirme Sınavı
Sektörel izin tebliğleri
- Tebliğ 2023/1 — rafinerilerde iç kontrol, tedarik zinciri uyum raporu, bağımsız güvence raporu
- Tebliğ 2018-32/45 — yetkili müesseselerde iç kontrol, denetim ve raporlama
- Güvence Denetim Standardı 3000 — KGK
Uygulama rehberi: kambiyo uyumunun yedi adımı
Sahada sorun yaşayan firmaların büyük çoğunluğu kötü niyetli değildir; bilgi eksikliği nedeniyle istemeden yaptırımlarla karşılaşır.
Dövizle temas haritanızı çıkarın
Döviz geliriniz var mı; yurt dışına dövizle veya Türk lirası ile ödeme yapıyor musunuz; dövizle sözleşme imzalıyor musunuz; döviz kredisi kullanıyor musunuz; altın, kıymetli maden, kripto para veya transfer işlemleriniz var mı? Biri bile "evet" ise kambiyo mevzuatı ilgi alanınıza girer.
İhracat bedeli takip sistemi kurun
Her ihracat için bedel takip çizelgesi tutun, süreleri bizzat izleyin, aracı bankayla irtibatı kesmeyin, yetkili mercilerden gelen yazılara süresinde cevap verin.
Banka üzerinden işlem disiplini geliştirin
Firma işlemlerini şahsi hesaplar üzerinden yapmayın; yurt dışı ödemelerini ticari mahiyetine uygun açıklamalarla yapın; bankaya talimatları yazılı verin.
Dövizle sözleşme kontrol mekanizması kurun
Tarafların yerleşiklik durumunu inceleyin, kısıtlama olup olmadığını araştırın, istisna kapsamındaki işlemleri belirleyin.
Kambiyo uyum dosyası oluşturun
Her firmada bulunması gerekenler: döviz hesap sözleşmeleri · ihracat bedeli kapatma belgeleri · döviz kredisi sözleşmeleri · yurt dışı ödeme belgeleri · gümrük beyannameleri · banka dekontları · sözleşmeler.
Personelinizi düzenli eğitin
En çok yaptırım "iyi niyetli personel hatası"ndan kaynaklanır. Muhasebe, finans ve dış ticaret personeli kambiyo sürelerini, bildirim yükümlülüklerini ve yanlış transferin sonuçlarını bilmelidir.
Kambiyo danışmanlığıyla çalışın
Kambiyo mevzuatı kendi başına bir alandır; vergi danışmanlığı, gümrük müşavirliği ve kambiyo birbirinin yerine geçmez.
Diğer alanlarla kesişim
| Alan | Kesişim noktası |
|---|---|
| Kambiyo Mevzuatı | Uyum dosyası, bedel takibi, dövizle sözleşme kontrolü |
| Uyuşmazlık Çözümü ve Davalar | Uyum dosyasının savunmadaki değeri, denetim bulgularına itiraz |
| Dış Ticaret, Gümrük ve Lojistik | Beyan doğruluğu, belge düzeni |
| Şirketler ve Ticaret Hukuku | Kurumsal yönetim, uyum görevlisi atanması, yönetim kurulu kararı |
Temel ilkeler
Kambiyo mevzuatı sonradan düzeltmeye izin vermez. Baştan doğru yapmak gerekir.
- Kambiyo uyumu bir muhasebe işi değil, bir kurumsal yönetim meselesidir.
- Bir işlem şeklen uygun olsa dahi kaynağı sorgulanabilir.
- Uyum, bu sektörde faaliyet izninin şartıdır.
- Güncel bilgi sahibi olmak altın değerindedir.
Sık sorulan sorular
Kambiyo mevzuatına uygun bir işlem MASAK bakımından da temiz midir?
Zorunlu değil. 1567 sayılı Kanun paranın giriş ve çıkışının usule uygunluğunu, 5549 sayılı Kanun ise paranın kaynağının hukuka uygunluğunu denetler. Bir işlem kambiyo mevzuatına şeklen uygun olsa dahi kaynağı suç geliri ise aklama suçu gündeme gelebilir.
Kuyumcular MASAK yükümlüsü müdür?
Evet. Kıymetli maden, taş veya mücevher alım satımı yapanlar ile bu işlemlere aracılık edenler, Tedbirler Yönetmeliği uyarınca finansal olmayan belirli iş ve meslekler (FOBİM) arasında sayılmıştır. Finansal kuruluş değildir; bu ayrım yükümlülüklerin kapsamını belirler.
Uyum programı hazırlamak zorunda mıyım?
Bu, yükümlü sıfatınıza bağlıdır. Yetkili müesseseler finansal kuruluş sayılır; kıymetli madenler aracı kuruluşları ise finansal kuruluş tanımına girmeyen ayrı bir yükümlü grubudur (Tedbirler Yön. m.4/1-m). Her ikisi de uyum programı hazırlar, uyum birimi kurar, uyum görevlisi ve yardımcısı atar. Kıymetli maden, taş ve mücevher alım satımı yapanlar ise finansal olmayan belirli iş ve meslekler arasındadır; uyum programı zorunluluğu yoktur, ancak müşterinin tanınması, şüpheli işlem bildirimi, eğitim ve gözetim gibi yükümlülükler geçerlidir.
Kimlik tespiti hangi tutardan itibaren zorunlu?
Tek işlem ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı 370.000 TL ve üzerinde olduğunda. Elektronik transferlerde ve kripto varlık transferlerinde eşik 30.000 TL'dir. Sürekli iş ilişkisi tesisinde, şüpheli işlem bildirimini gerektiren durumlarda ve önceki kimlik bilgilerinin doğruluğundan şüphe edildiğinde tutar gözetilmez.
Kimlik tespiti ne zaman yapılmalı?
Tedbirler Yönetmeliği'nin 5. maddesine göre kimlik tespiti, iş ilişkisi tesisinden veya işlem yapılmadan önce tamamlanır.
MASAK için topladığım kimlik bilgileri KVKK kapsamında mı?
Evet. MASAK mevzuatı kimlik tespitini ve belge saklamayı zorunlu kılar; 6698 sayılı Kanun ise bu verilerin hangi hukuki sebeple, ne kadar süreyle ve hangi güvenlik tedbirleriyle işleneceğini düzenler. Aynı veri iki mevzuatın birden konusudur ve iki yükümlülük birlikte yönetilmelidir.
VERBİS'e kayıt olmak zorunda mıyım?
Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 04.09.2025 tarihli ve 2025/1572 sayılı Kararı uyarınca, yıllık çalışan sayısı 50'den az ve yıllık mali bilanço toplamı 100 milyon TL'den az olan veri sorumluları istisna kapsamındadır. Ana faaliyeti özel nitelikli kişisel veri işleme olanlarda eşikler 10 çalışan ve 10 milyon TL'dir. Bilanço esasına göre defter tutanlarda iki kriter birlikte, tutmayanlarda yalnızca çalışan sayısı kriteri uygulanır.
Tedarik zinciri uyum raporu nedir?
Uluslararası kriterlere göre belirlenen sorumlu kıymetli maden tedarik zincirine ilişkin usul ve esaslar çerçevesinde hazırlanan, ilgili raporlama dönemini kapsayan işlemlerin bu usul ve esaslara uygunluğunu gösteren rapordur.
Bağımsız güvence raporunu kim düzenler?
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan Güvence Denetim Standardı 3000 uyarınca yetkili bağımsız denetim kuruluşları.
Kambiyo uyum dosyasında ne bulunmalı?
Döviz hesap sözleşmeleri, ihracat bedeli kapatma belgeleri, döviz kredisi sözleşmeleri, yurt dışı ödeme belgeleri, gümrük beyannameleri, banka dekontları ve sözleşmeler.
Vergi danışmanım kambiyo işlerimi de yürütebilir mi?
Kambiyo mevzuatı kendi başına bir alandır. Vergi danışmanlığı, gümrük müşavirliği ve kambiyo birbirinin yerine geçmez.
En çok hangi sebeple ceza kesiliyor?
Kambiyo yaptırımları en çok ihracat bedellerinin yurda getirilmemesinden kaynaklanır; sebep bakımından ise en çok yaptırım "iyi niyetli personel hatası"ndan doğar.
Mevzuat değişir; bu sayfa da değişir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Kambiyo ve kıymetli madenler mevzuatı; tebliğ, genelge ve talimat düzeyinde yıl içinde birden çok kez güncellenebilen bir alandır. Bir kural, bu katmanların herhangi birinde değişebilir.
işaretli tutar, oran, eşik ve süreler değişkendir. Bir kısmı her yıl yeniden değerleme oranı doğrultusunda, bir kısmı genelge veya kurul kararı ile değişir. Bu sayfada yer alan hiçbir sayısal değeri teyit etmeden esas almayınız.
Hiçbir işlemi bu sayfaya dayanarak yapmayınız. Her işlem öncesinde mevzuatın son hâlini teyit ediniz. Güncel metinlere mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
Bu düzenlemelerin madde madde değerlendirmesi ve uygulama örnekleri, kurucumuzun ortak yazarlığıyla yayımlanan Kambiyo Mevzuatı Rehberi'nde (R. Bülent Demirbağ / M. Abdullah Türkkan, Vedat Kitapçılık, 2026) yer alır.
İlgili Çalışma Alanları
Kambiyo Mevzuatı
Uyuşmazlık Çözümü ve Davalar
Dış Ticaret, Gümrük ve Lojistik
Şirketler ve Ticaret Hukuku
İlgili Sektörler
Rafineriler
Kıymetli Madenler Aracı Kuruluşları
Kuyumcular, Mücevherat ve Kıymetli Taş
Uyum, bu sektörde faaliyet izninin şartıdır.
Yetkili müesseseler finansal kuruluş sayılır; kıymetli madenler aracı kuruluşları ise ayrı bir yükümlü grubudur (Tedbirler Yön. m.4/1-m). Her ikisi de uyum programı hazırlar, uyum birimi kurar, uyum görevlisi ve yardımcısı atar. Kıymetli maden, taş veya mücevher alım satımı yapanlar FOBİM'dir; uyum programı zorunluluğu yoktur, müşterinin tanınması ve şüpheli işlem bildirimi yükümlülükleri geçerlidir.
İletişim →