LBMA ve DMCC: İki Good Delivery, İki Ayrı Düzen

Kıymetli maden piyasasında "Good Delivery" denildiğinde çoğu zaman Londra kastedilir. Oysa sektörün bugün karşılaştığı ikinci bir düzen vardır: Dubai'nin, bugün UAE Good Delivery adıyla yürüyen standardı. İki düzen aynı kavramı kullanır, ama kim tarafından yönetildikleri, nerede kabul gördükleri ve Türk hukukuna nasıl bağlandıkları bakımından birbirinden ayrılır.

Kim Yönetir?

LBMA, Londra külçe piyasasının meslek birliğidir; bir devlet kurumu değil, piyasa katılımcılarının kurduğu özel hukuk tüzel kişisidir. Good Delivery listesi Birliğin kendi kuralıyla tutulur; 2025 yıllık raporuna göre listede 104 rafineri, altında 66 rafineri bulunmaktadır.

Dubai'de ise düzen devlet eliyle kurulmuştur. DMCC, Dubai Hükümeti'nin girişimiyle kurulmuş ve bugün Dubai varlık fonuna ait bir serbest bölge otoritesidir. 2005'te başlattığı Dubai Good Delivery standardı, Kasım 2021'den beri BAE Ekonomi Bakanlığı'nın başkanlık ettiği federal komite altında UAE Good Delivery olarak yürür.

Bu fark sonuca yansır: Londra'da kural koyan piyasanın kendisidir; Dubai'de kural koyan, devletin kurduğu yapıdır.

Ne İçin Akredite Edilir?

LBMA Good Delivery, büyük barların Londra piyasasında kabulüne ilişkindir ve yalnız rafinerilere açıktır. Şartları yüksektir: en az beş yıl mevcudiyet, başvurulan madende en az üç yıl rafinaj, yıllık en az 10 ton altın veya 50 ton gümüş üretimi ve en az 15 milyon sterlin maddi net varlık.

Dubai düzeni bölgenin ticaret biçimine göre kurulmuştur: başlangıçta 995 saflıkta 1 kilogramlık barlar için getirilmiştir. DMCC kurallarında daha kısa faaliyet geçmişi olan rafineriler için ayrı bir akreditasyon da öngörülmüştür. Bu nedenle Dubai düzeni, Londra eşiğine henüz ulaşmamış rafineriler için bir ara kapı işlevi görür.

Sorumlu Tedarik Kuralları

İki düzen de OECD'nin çatışmalardan etkilenmiş ve yüksek riskli bölgelere ilişkin uyum rehberini esas alır. LBMA'da Good Delivery listesindeki her rafineri Sorumlu Tedarik Programı'na tabidir; her yıl bağımsız denetimden geçer ve sonuçlar kamuya açıklanır.

BAE'de ise kural bakanlık düzenlemesidir: Ekonomi Bakanlığı'nın sorumlu altın tedarikine ilişkin durum tespiti düzenlemesi, 1 Ocak 2023'ten başlayan denetim döneminden itibaren rafineriler için zorunludur. Bu düzenleme, BAE'nin 2022–2024 arasında FATF'ın artırılmış izleme listesinde bulunduğu dönemde yürürlüğe girmiştir; BAE Şubat 2024'te listeden çıkarılmıştır.

Türk Hukukuna Nasıl Bağlanırlar?

Asıl ayrım buradadır. LBMA, Türk mevzuatına dolaylı olarak girer: 32 sayılı Karar'ın 7. maddesi, dışarıda yerleşik rafinerilerin ürettiği standart işlenmemiş kıymetli madenin yurt içi alım satımını Borsa İstanbul Rafineriler Listesine bağlar; o liste de LBMA Good Delivery listesi üzerine kuruludur.

Dubai düzeni ise Türk mevzuatında anılmaz. Borsa İstanbul'un rafineriler listesi UAEGD listesine atıf yapmaz. Dubai'de kabul gören bir rafinerinin barı, o rafineri ayrıca Borsa listesinde yer almıyorsa Türkiye'de aynı muameleye tabi tutulmaz. Dubai düzeninin Türk şirketi bakımından karşılığı hukuki değil ticaridir: Dubai piyasasına ve oradaki takas ve teslimat altyapısına erişim.

Devlet Desteği ve Diğer Belgeler

Ticaret Bakanlığı'nın destek kapsamındaki pazara giriş belgeleri listesinde kıymetli maden ve taş zinciri için üç kuruluş yer alır: LBMA Good Delivery List, DMCC kalemi (Dubai Good Delivery, Market Deliverable Brand ve Responsible Market Participant) ve RJC sertifikası. Destek, listede yer alan belgenin alınması ve yenilenmesi giderlerini kapsar; eğitim ve danışmanlık hizmetleri kapsam dışındadır.

Erişilebilirlik bakımından tablo nettir. LBMA ve Dubai Good Delivery rafinerilere açıktır. Kuyumcu ve mücevheratçı işletme için zincirin her halkasına açık olan belge RJC sertifikasıdır. DMCC kalemindeki üçüncü belge için DMCC'nin kamuya açık güncel bir kural metni bulunmadığından, kapsamı başvuru öncesinde DMCC'den ve ihracatçı birliğinden teyit edilmelidir.

Hangisi Kimin İçin?

Seçimi belirleyen ölçüt eşik değil, hedef pazar ve alıcıdır. Londra merkezli bankalar ve uluslararası alıcılarla çalışan rafineri için LBMA; Körfez ve Hindistan pazarına çalışan rafineri için UAE Good Delivery öne çıkar. Türkiye içinde ise belirleyici olan, Borsa İstanbul listesidir.

Ne Yapmalı?

• Hedef alıcının hangi listeyi tanıdığını belirleyin; "Good Delivery" ibaresinin Londra mı Dubai mi olduğunu sözleşmede açıkça yazın.
• Dışarıda yerleşik rafineriden tedarikte Borsa İstanbul Rafineriler Listesini esas alın; UAEGD listesi bu şartın yerini tutmaz.
• Rafinerinin listedeki konumunu işlem tarihinde güncel liste üzerinden teyit edin.
• Sorumlu tedarik raporlamasını LBMA, BAE ve Borsa İstanbul gerekleriyle tek veri tabanından kurgulayın.
• Rafineri değilseniz zincir belgesi olarak RJC'yi değerlendirin.
• Destek başvurusunda belge alma ve yenileme giderini, danışmanlık giderinden ayrı gösterin.

Uyarı. Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Kambiyo ve kıymetli madenler mevzuatı sık değişen bir alandır; yazıda yer alan tutar, oran, eşik, süre ve tarihler yürürlükteki mevzuata göre değişebilir. Her başvuru ve işlem öncesinde mevzuatın son hâlini teyit ediniz. Güncel metinlere mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

Kaynak: LBMA, How to apply for Good Delivery accreditation · LBMA Responsible Sourcing Programme · LBMA Annual Report 2025 · DMCC Accreditation Rules v2/2020 · BAE Ekonomi Bakanlığı, Due Diligence Regulations for Responsible Sourcing of Gold · DGCX duyurusu (21.07.2023) · Borsa İstanbul A.Ş. rafineriler listesi (02.10.2026) · 32 sayılı Karar m.7/4 · EK-1/B Destek Kapsamındaki Pazara Giriş Belgeleri (26.06.2026) · Pazara Giriş Belgesi Desteğine İlişkin Genelge m.4

→ İlgili sayfa: Rafineriler